Η κοστολόγηση των νοσοκομειακών υπηρεσιών έχει αποτελέσει τα τελευταία χρόνια αντικείμενο συζητήσεων και αντιπαραθέσεων. Η μείωσης του κόστους των δαπανών υγείας, αλλά και η αποτελεσματικότερη κατανομή τους,είναι ένα από τα ζητήματα που απασχολούν τους υπεύθυνος χάραξης της πολιτικής σχετικά με την υγεία.
Η χρηματοδότηση των υπηρεσιών υγείας αποτελεί ένα ζήτημα το οποίο απασχολεί τους οικονομολόγους, τους πολιτικούς, τους
εμπλεκόμενους στο Σύστημα Υγείας και φυσικά, τους πολίτες. Η υγεία αποτελεί αρχικά ένα αγαθό το οποίο χρειάζεται κάθε ευνομούμενο κράτος να παρέχει στους πολίτες του. Τα οικονομικά της υγείας σχετίζονται άμεσα με την έννοια της αποτελεσματικότητας, η οποία αναφέρεται στην αποδοτική χρήση των διαθέσιμων πόρων, ώστε να επιτυγχάνεται το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Έτσι, στην περίπτωση της παροχής υπηρεσιών υγείας, κάθε κυβέρνηση χρειάζεται να αποφασίσει – στο πλαίσιο του συστήματος υγείας που εφαρμόζει – σχετικά με το ποιες υπηρεσίες υγείας θα προσφερθούν, με ποιο τρόπο θα γίνει η παραγωγή των υπηρεσιών αυτών και με ποιο τρόπο θα γίνει η διανομή τους στους πολίτες.
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας στην Ελλάδα είναι ένα μικτό σύστημα, το οποίο αντλεί τους απαιτούμενους πόρους από τις υποχρεωτικές ασφαλιστικές εισφορές των πολιτών και των επιχειρήσεων καθώς και από το κράτος, μέσω της φορολογίας. Ωστόσο, ο τρόπος λειτουργίας του αποδείχθηκε αναποτελεσματικός, με τη δημιουργία μεγάλων περιόδων αναμονής στα νοσοκομεία, την σπατάλη των πόρων, την υποτιμολόγηση των υπηρεσιών υγείας στα νοσοκομεία και τελικά την παροχή υπηρεσιών υγείας κατώτερων των αναγκών και των προσδοκιών των πολιτών. Μάλιστα, η οικονομική κρίση, από το 2008 και μετά, συνέβαλλε στην ανάδειξη των προβλημάτων αυτών, οδηγώντας την Τρόικα να χαρακτηρίσει το Σύστημα Υγείας ως αναποτελεσματικό και να τονίσει την ανάγκη μεταρρυθμίσεων.
Προκειμένου να επιτευχθούν οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις και διαρθρωτικές αλλαγές στο χώρο της υγείας, χρειάζεται η ανάπτυξη ενός καθολικού συστήματος διαχείρισης και δίκαιης κατανομής των δημοσιονομικών πόρων στα δημόσια – καταρχάς – νοσοκομεία της χώρας.
Ένα ευρέως διαδεδομένο σύστημα, το οποίο από το 2018 εφαρμόζεται πιλοτικά σε 18 νοσοκομεία στην Ελλάδα είναι το Ελληνικό Σύστημα των Ομοιογενών Διαγνωστικών Κατηγοριών (DRG), το οποίο ήδη λειτουργεί με επιτυχία σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Πρόκειται για ένα σύστημα το οποίο βασίζεται στη συστηματική συλλογή και καταχώρηση, με τη χρήση κατάλληλου λογισμικού, δεδομένων ασθενών ώστε να κατατάσσονται τα νοσοκομειακά περιστατικά σε ομάδες βάση κριτηρίων, όπως η Διεθνής Κωδικοποίηση Διάγνωσης Ασθενών (ICD) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, η ηλικία, η κατάσταση κατά την έξοδο, η εμφάνιση επιπλοκών, οι ιατρικές πράξεις, η διάρκεια νοσηλείας, κ.α. Με τον τρόπο αυτό επιτρέπεται η ταξινόμηση των διαγνώσεων και των ιατρικών πράξεων, ο υπολογισμός συντελεστών βαρύτητας κόστους, η κοστολόγηση και η τιμολόγηση.
Η κοστολόγηση των υπηρεσιών υγείας που προσφέρονται από τα νοσοκομεία είναι απαραίτητη και έχει τα παρακάτω πλεονεκτήματα:
– Ενισχύεται η διαφάνεια όσο αφορά την παροχή νοσοκομειακών υπηρεσιών υγείας
– Μέσω της συστηματικής κωδικοποίησης των νόσων και όλων των νοσοκομειακών πράξεων εξασφαλίζεται καλύτερη και αποτελεσματικότερη καταγραφή του έργου που επιτελείται στα νοσοκομεία
– Η συστηματική καταγραφή επιτρέπει τη μέτρηση, αξιολόγηση των παρεχόμενων υπηρεσιών και τον ακριβή υπολογισμό του κόστους
– Επιτρέπεται η συγκριτική παρακολούθηση του κόστους των παρεχόμενων υπηρεσιών μεταξύ των νοσοκομείων και με τον τρόπο αυτό αξιολογείται και η λειτουργία κάθε νοσοκομείου ξεχωριστά
– Γίνεται εφικτός ο καλύτερος προγραμματισμός των δαπανών και η πρόβλεψη των χρηματοδοτικών αναγκών των νοσοκομείων
Όλα τα παραπάνω συμβάλλουν ώστε να εξασφαλίζεται η ορθολογική και τεκμηριωμένη κατανομή των διαθέσιμων πόρων στα νοσοκομεία.
Η εφαρμογή των DRGs, τα οποία αποτελούν ένα εργαλείο που συμβάλλει αποφασιστικά στην κοστολόγηση των υπηρεσιών που προσφέρουν τα νοσοκομεία και την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας στην υγείας, οδήγησε σε πλήθος συζητήσεων και συγκρούσεων. Υπήρξαν αυτοί που θεωρούν ότι η εφαρμογή τους εντάσσεται σε μια γενικότερη λογική κόστους και κέρδους, η οποία δεν πρέπει να ισχύει στην περίπτωση της υγείας. Ωστόσο, χρειάζεται να γίνει κατανοητό ότι η μετάβαση προς την καθολική υγειονομική κάλυψη, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, προϋποθέτει την αποτελεσματική κατανομή των περιορισμένων πόρων. Ο σωστός σχεδιασμός, ο συνεχής έλεγχος και η πολιτική βούληση αποτελούν βασικά στοιχεία που μπορούν να συμβάλουν στην επιτυχή κοστολόγηση των νοσοκομειακών υπηρεσιών υγείας και τον εξορθολογισμό των δαπανών, ώστε η πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας να είναι αυτονόητη για όλους.
