Από τον ρεαλισμό της συνεκμετάλλευσης, στο απόλυτο νομικό και αναπτυξιακό τέλμα – Πώς το Ναύπλιο κινδυνεύει να χάσει έναν ζωτικό χώρο την ώρα που η Κόρινθος προχωρά σε έργα – Έρευνα: Γιούλα Λαπαθιώτη
Σε έναν επικίνδυνο διοικητικό εγκλωβισμό οδηγήθηκε ο Δήμος Ναυπλιέων, μετά την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου που έφερε προς ψήφιση η δημοτική αρχή Ορφανού, να καταγγείλει μονομερώς το Σύμφωνο Συναντίληψης με το Ταμείο Εθνικής Άμυνας (ΤΕΘΑ) για το Στρατόπεδο «Ζησιμόπουλου» (Κ.Ε.ΜΧ.), στο Ναύπλιο.
Η απόφαση αυτή, η οποία βαφτίστηκε επικοινωνιακά ως «διεκδίκηση», στην πραγματικότητα στερεί από την πόλη του Ναυπλίου τη μοναδική ρεαλιστική ευκαιρία να αποκτήσει άμεσα ελεύθερους χώρους, πράσινο και υποδομές, παραδίδοντας ταυτόχρονα τα «κλειδιά» και την πλήρη πρωτοβουλία κινήσεων στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.
Το μάθημα ρεαλισμού από την Κόρινθο
Για να κατανοήσει κανείς το μέγεθος του στρατηγικού λάθους της δημοτικής αρχής Ορφανού, αρκεί να κοιτάξει λίγα χιλιόμετρα πιο δίπλα, στον Δήμο Κορινθίων. Εκεί, ο Δήμαρχος Νίκος Σταυρέλης επέλεξε τον δρόμο της πολιτικής συνέχειας και της σοβαρότητας.
Παρότι παρέλαβε μια παρόμοια συμφωνία συνεκμετάλλευσης (50-50) από την προηγούμενη διοίκηση Νανόπουλου, δεν τη θυσίασε στον βωμό του λαϊκισμού. Αντίθετα, διαπραγματεύτηκε, την εξειδίκευσε και κατάφερε να οδηγήσει την υπόθεση στην έκδοση ΦΕΚ.
Σήμερα, η Κόρινθος σχεδιάζει ήδη το Μητροπολιτικό της Πάρκο και το νέο της Κλειστό Γυμναστήριο. Την ίδια ώρα, το Ναύπλιο επιστρέφει στο σημείο μηδέν.
Η «θυσία» της σχολικής στέγης στον βωμό των εντυπώσεων
Αξίζει να σημειωθεί ότι η συμφωνία που υπεγράφη το 2021 προέβλεπε την άμεση παραχώρηση 30 στρεμμάτων από τα συνολικά 160 του Στρατοπέδου “Ζησιμόπουλου”, με αποκλειστικό σκοπό την άμεση ανέγερση σύγχρονων σχολικών μονάδων. Ήταν ένα έτοιμο, χειροπιαστό πλάνο που έδινε οριστική λύση στο οξύ πρόβλημα της σχολικής στέγης που ταλανίζει την πόλη. Σήμερα, με την ισοπεδωτική ακύρωση του πρωτοκόλλου, αυτή η άμεση διέξοδος θυσιάζεται στον βωμό μιας αόριστης “διεκδίκησης”, αφήνοντας τους μαθητές και την εκπαιδευτική κοινότητα του Ναυπλίου ομήρους μιας παρατεταμένης στασιμότητας.
Το νομικό «οπλοστάσιο» του ΤΕΘΑ και ο κίνδυνος μονομερούς αξιοποίησης
Η ψευδαίσθηση ότι ένας Δήμος μπορεί να «διατάξει» τον Στρατό να του χαρίσει την περιουσία του καταρρίπτεται από την ίδια τη νομοθεσία. Με βάση το πρόσφατο νομικό πλαίσιο, το ΤΕΘΑ κατέχει την πλήρη και αδιαμφισβήτητη κυριότητα της έκτασης. Με την ακύρωση του πρωτοκόλλου συνεργασίας, η δημοτική αρχή Ορφανού πέτυχε το αντίθετο από αυτό που επεδίωκε.
Κατά πρώτον, πέτυχε την απώλεια του ελέγχου από πλευράς Δήμου που δεν κάθεται πλέον στο ίδιο τραπέζι με τους συνδιαμορφωτές.
Και κατά δεύτερον, ανοίγει το νομικό παράθυρο στο ΤΕΘΑ που θα έχει πλέον το δικαίωμα να προχωρήσει μονομερώς σε δικά του Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΕΗΣ) για την εμπορική αξιοποίηση ή την ανέγερση στρατιωτικών οικισμών, αγνοώντας πλήρως τις ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.
Χωρίς ανταλλάγματα και χωρίς δεδικασμένο
Στην ιστορία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην Ελλάδα δεν υπάρχει κανένα δικαστικό δεδικασμένο που να υποχρέωσε ποτέ το ΤΕΘΑ να παραχωρήσει δωρεάν ολόκληρο στρατόπεδο χωρίς ισχυρά ανταλλάγματα.
Ακόμα και στις ελάχιστες ιστορικές εξαιρέσεις του παρελθόντος που παραχωρήθηκε σε δήμους ολόκληρη η επιφάνεια, όπως στο Στρατόπεδο «Παύλου Μελά» στη Θεσσαλονίκη, ο εκεί Δήμος χρειάστηκε να δώσει ως αντάλλαγμα 83 έτοιμα διαμερίσματα στον Στρατό για να πάρει εξολοκλήρου την έκταση του στρατοπέδου. Η μεταβίβαση έγινε τότε μετά από πολιτική συμφωνία και ειδική νομοθετική ρύθμιση και δεν ήταν τυπική δωρεάν παραχώρηση όλης της έκτασης χωρίς αντάλλαγμα.
Όσον αφορά το στρατόπεδο Παρμενίων στην Αλεξανδρούπολη, για να μεταβιβασθεί στο Δήμο γεωτεμάχιο κυριότητας του ΤΕΘΑ έκτασης περίπου 135 στρ. η δημοτική αρχή παραχώρησε στο Ταμείο δύο γεωτεμάχια συνολικού εμβαδού 1.513 στρ. !
Αντιθέτως, στον Δήμο Ναυπλιέων η δημοτική αρχή προχώρησε στην καταγγελία χωρίς να έχει εξασφαλίσει ούτε εναλλακτικά ακίνητα για ανταλλαγή, ούτε την πολιτική δέσμευση για κάποια ειδική νομοθετική ρύθμιση. Οδήγησε την πόλη σε έναν πόλεμο φθοράς, όπου το μόνο βέβαιο αποτέλεσμα θα είναι οι πολυετείς δικαστικές μάχες στο Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ).
Το ΤΕΘΑ παίρνει το «πάνω χέρι» σε ένα ζωντανό στρατόπεδο
Η ακύρωση του πρωτοκόλλου από την πλευρά της διοίκησης Ορφανού δεν είναι μια πράξη γενναίας διεκδίκησης, αλλά μια καταστροφική υποχώρηση στον λαϊκισμό των τοπικών ακροατηρίων και στα κατεστημένα συμφέροντα που επιδιώκουν τη διατήρηση του τρέχοντος τέλματος. Αντί για μια καθαρή συμφωνία που θα απέδιδε άμεσα, τουλάχιστον το 50% της έκτασης στους πολίτες για σχολεία, πράσινο και πολιτισμό, ο Δήμος Ναυπλιέων οδηγείται στο απόλυτο κενό.
Με δεδομένο ότι ένα σημαντικό τμήμα του στρατοπέδου παραμένει ήδη σε λειτουργία, η κίνηση αυτή δεν «απελευθερώνει» τον χώρο, αλλά αντίθετα εδραιώνει τον έλεγχο του Στρατού. Το ΤΕΘΑ, έχοντας την πλήρη κυριότητα και την υφιστάμενη δραστηριότητα εντός των τειχών, έχει πλέον κάθε νομικό δικαίωμα να κλείσει την πόρτα στον Δήμο. Μπορεί να προχωρήσει αυτόνομα σε ένα δικό του, κλειστό σχέδιο αξιοποίησης του υπόλοιπου ζωτικού χώρου, αφήνοντας την πόλη του Ναυπλίου απλό θεατή των εξελίξεων.
Η θεσμική θωράκιση του Στρατού: Από το ΤΕΘΑ στο πανίσχυρο ΤΑΕΘΑ
Το νομικό οπλοστάσιο των Ενόπλων Δυνάμεων απέναντι σε κάθε είδους τοπικές διεκδικήσεις δεν είναι απλώς ισχυρό, αλλά πρόσφατα αναβαθμίστηκε ριζικά. Η ιστορική πραγματικότητα που ήθελε το Ταμείο Εθνικής Άμυνας (ΤΕΘΑ) να κατέχει την πλήρη κυριότητα των εκτάσεων από το 1929, έδωσε τη θέση της σε μια νέα, ακόμα πιο άκαμπτη πραγματικότητα. Με τον Νόμο 5223/2025 (ΦΕΚ 137/Α/31-7-2025), η Πολιτεία προχώρησε στη συγχώνευση των επιμέρους ταμείων των τριών Κλάδων (ΤΕΘΑ, ΤΕΣ, ΤΑΑ) σε έναν ενιαίο, πανίσχυρο φορέα: το Ταμείο Ακινήτων Εθνικής Άμυνας (ΤΑΕΘΑ). Το νέο αυτό υπερταμείο, ως καθολικός διάδοχος της στρατιωτικής περιουσίας, έχει πλέον ως ρητή και αποκλειστική αποστολή την ορθολογική διαχείριση και τη μέγιστη δυνατή οικονομική αξιοποίηση των ακινήτων του. Με απλά λόγια, ο Δήμος Ναυπλιέων δεν έχει πλέον απέναντί του μια υπηρεσία με την οποία μπορεί να κάνει πολιτικά «παζάρια», αλλά έναν σύγχρονο, νομικά θωρακισμένο οργανισμό που λειτουργεί με αυστηρά ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και δεν χαρίζει ούτε σπιθαμή γης.
Από την ημέρα που η διοίκηση Ορφανού προχώρησε στην ακύρωση του μνημονίου συνεργασίας, ο Δήμος Ναυπλιέων δεν έχει να επιδείξει απολύτως τίποτα. Δεν παρουσιάστηκε κανένα εναλλακτικό σχέδιο, δεν ξεκίνησε καμία ουσιαστική διαβούλευση με την κεντρική διοίκηση και δεν κατατέθηκε καμία νομικά στέρεη πρόταση που θα μπορούσε να μετακινήσει το ΤΕΘΑ από τις θέσεις του. Η «διεκδίκηση» εξαντλήθηκε σε επικοινωνιακή διαχείριση, αφήνοντας τον χρόνο να κυλά εις βάρος της πόλης και των αναγκών των δημοτών.
Όταν αυτή η ανεύθυνη επιλογή που βαφτίστηκε «διεκδίκηση» μόνο και μόνο για να χαϊδέψει αυτιά, οδηγήσει σε ένα μη αναστρέψιμο αναπτυξιακό ναυάγιο, η ιστορική ευθύνη θα βαρύνει αποκλειστικά εκείνους που προτίμησαν τα πυροτεχνήματα από την υπεύθυνη και αποτελεσματική διοίκηση.
