Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, ο ενεργειακός πλούτος της χώρας μπορεί και πρέπει να γίνει ο μεγάλος πρωταγωνιστής σε ένα νέο οικονομικό και επενδυτικό σκηνικό αναπτυξιακών ευκαιριών, θέσεων εργασίας και ενίσχυσης των δημοσίων εσόδων. Η αδράνεια και οι χαμηλές ταχύτητες πρέπει να βγουν οριστικά από τις πρακτικές μας. Οι εξελίξεις έδειξαν με τον πιο δραματικό τρόπο ότι οι καιροί δεν περιμένουν και οι ευκαιρίες που περνάνε χάνονται. Δεν έχουμε, λοιπόν, την πολυτέλεια άλλων χαμένων ευκαιριών. Η αποφασιστικότητά μας
είναι αυτή που θα διαμορφώσει το μέλλον και είμαι απόλυτα βέβαιος ότι κανένας μέσα σε αυτήν την Αίθουσα δεν επιθυμεί για την πατρίδα και το λαό μας ένα μέλλον αβεβαιότητας και ανασφάλειας.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, το νομοσχέδιο που συζητάμε σήμερα αποτυπώνει μια ξεκάθαρη φιλοσοφία. Η ποιότητα της διακυβέρνησης, οι θεσμοί και τέλος τα εργαλεία ανάπτυξης έχουν καθοριστική σημασία για τη μεγάλη στροφή από τη χρεοκοπία στη βιώσιμη ανάπτυξη. Σήμερα θα τοποθετηθώ μόνο για το φορέα υδρογονανθράκων. Για τα υπόλοιπα σπουδαία ζητήματα που περιλαμβάνονται στο νομοσχέδιο, όπως είναι ο αγωγός πετρελαίου Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη, οι δύο αγωγοί φυσικού αερίου: ο ελληνοϊταλικός IGI και ο ελληνοβουλγαρικός IGB, άλλα θέματα, όπως είναι η γεωθερμία, η δημιουργία των νέων Εταιρειών Παροχής Αερίου, όλα αυτά θα τα αφήσω για την τοποθέτησή μου στην κατ’ άρθρο συζήτηση.
Προωθούμε σήμερα την υλοποίηση του Εθνικού Φορέα Υδρογονανθράκων, ο οποίος θα διαχειρίζεται τα αποκλειστικά δικαιώματα του δημοσίου σε θέματα αναζήτησης, έρευνας και εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων της χώρας. Κλείνουμε οριστικά ένα δεκαπενταετή κύκλο αδράνειας για τα πιθανά εθνικά κοιτάσματα υδρογονανθράκων. Ουσιαστικά, επρόκειτο για έναν παραλογισμό. Ήταν σαν να κάθεται κάποιος πάνω από έναν κρυμμένο θησαυρό. Έστω και εάν δεν ξέρουμε –και το επαναλαμβάνω για πολλοστή φορά- πόσος είναι αυτός ο θησαυρός, το σίγουρο, όμως, είναι ότι υπάρχει θησαυρός. Είναι, λοιπόν, παραλογισμός να κάθεσαι πάνω από ένα θησαυρό, την ίδια στιγμή που σου κάνουν κατάσχεση στο σπίτι σου.
Στη διάρκεια, βέβαια, της ελληνικής αδράνειας των τελευταίων ετών, σε ολόκληρη τη Μεσόγειο οι χώρες κινούσαν διαδικασίες έρευνας και αξιοποίησης του δικού τους ορυκτού πλούτου. Μάλιστα, απ’ αυτά τα ερευνητικά αποτελέσματα, από τις έρευνες και ανακοινώσεις των γειτονικών μας κρατών, προέκυπταν και προκύπτουν συνεχώς ευνοϊκές προοπτικές για ύπαρξη κοιτασμάτων και στον ελλαδικό χώρο. Σε καμία περίπτωση δεν ανήκω σ’ αυτούς που θα ήθελαν να αντικαταστήσουν το μύθο της Ψωροκώσταινας, μ’ ένα μύθο, αυτόν του «πετρελαϊκού Ελ Ντοράντο». Ανήκω, όμως, σ’ αυτούς που υποστηρίζουν πως το ερώτημα αυτό πρέπει να απαντήσει η επιστημονικά τεκμηριωμένη έρευνα και αναζήτηση.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η έρευνα και παραγωγή υδρογονανθράκων –και σας το λέω γιατί τους τελευταίους μήνες έμαθα πάρα πολλά- είναι ένα απόλυτα εξειδικευμένο αντικείμενο, με το οποίο αν δεν ασχοληθείς, δεν πρόκειται ποτέ να μάθεις τις λεπτομέρειες και τα μυστικά του.
Η έρευνα, λοιπόν, αυτή είναι μία εξαιρετικά περίπλοκη επιχειρηματική δραστηριότητα, κατά την οποία εφαρμόζονται εξειδικευμένες τεχνολογίες, απαιτείται υψηλή ένταση κεφαλαίων, ενώ εμπεριέχονται σημαντικοί κίνδυνοι αποτυχίας, γεωλογικής, τεχνικής, περιβαλλοντικής, εμπορικής, πολιτικής και γεωπολιτικής φύσης.
Πάγια διεθνής πρακτική είναι τα περισσότερα κράτη να μην αναλαμβάνουν άμεσα τους επιχειρηματικούς κινδύνους. Αυτή είναι η πρώτη απάντηση στο γιατί δεν δημιουργούμε έναν κρατικό φορέα, ο οποίος θα προσλάβει δημοσίους υπάλληλους που αυτοί θα κάνουν αυτές τις έρευνες.
Κανένα κράτος δεν ρισκάρει να αναλάβει τον επιχειρηματικό κίνδυνο αποτυχίας διαφόρων τέτοιων προσπαθειών, τουλάχιστον τα τελευταία χρόνια. Έτσι, μέσω διεθνών διαφανών διαγωνισμών, τα κράτη παραχωρούν τα δικαιώματά τους σε εξειδικευμένες πετρελαϊκές εταιρείες, διασφαλίζοντας, όμως, αυτά τα δικαιώματα μέσα από αυστηρές συμβάσεις. Τις διαδικασίες των παραχωρήσεων αυτών τις διενεργούν τα κράτη μέσω ενός αμιγώς κρατικού φορέα, ο οποίος επιπλέον διαπραγματεύεται τις συμβάσεις με τις πετρελαϊκές εταιρείες και στη συνέχεια, ο ίδιος φορέας ελέγχει την τήρησή τους.
Εδώ, επίσης, να σας επισημάνω ότι η παγκόσμια πετρελαϊκή βιομηχανία δεν θέλει συμβάσεις με παράπλευρα σχήματα του κράτους, θέλει απευθείας με το κράτος, γιατί οι επενδύσεις είναι τεράστιου ύψους. Μία γεώτρηση μπορεί σε μεγάλα βάθη της Μεσογείου να κοστίσει 70, 80 ή 100 εκατομμύρια δολάρια και η σχέση πρέπει να είναι απευθείας με το κράτος, ώστε αντίστοιχα να υπάρχουν και οι δεσμεύσεις. Οι ίδιες οι εταιρείες με τη σειρά τους συνήθως διασπείρουν τους επιχειρηματικούς κινδύνους με τη δημιουργία κοινοπραξιών και γι’ αυτό θα βρείτε σ’ όλες τις περιπτώσεις κοινοπραξίες τριών, τεσσάρων, πολλές φορές και δέκα εταιρειών, με στόχο ακριβώς να διασπείρεται ο επιχειρηματικός κίνδυνος.
Οι κοινοπραξίες αυτές καταβάλλουν στα κράτη το τίμημα και το τίμημα αυτό προέρχεται από δύο πηγές. Η μια πηγή τιμήματος είναι η φορολογία της ανώνυμης εταιρείας που διενεργεί την έρευνα και η άλλη πηγή εισοδήματος του κράτους είναι το μίσθωμα, ή ποσοστό επί της παραγωγής που διαπραγματεύεται το κράτος.
Το ύψος των ωφελημάτων για τα κράτη είναι αποτέλεσμα των διεθνών διαγωνισμών και εξαρτώνται, τα οφέλη αυτά, από τις εκάστοτε συνθήκες της αγοράς, τις πιθανότητες ύπαρξης υδρογονανθράκων, τις προβλεπόμενες γεωλογικές και τεχνικές δυσκολίες κ.ά.
Θα σας αναφέρω ορισμένους ενδεικτικούς αριθμούς. Οι ερευνητικές δαπάνες για την ανακάλυψη ενός θαλασσίου κοιτάσματος εκατό (100) εκατομμυρίων βαρελιών, περίπου όσο είναι, δηλαδή, ο Πρίνος, ανέρχονται περίπου σε 200 εκατομμύρια δολάρια. Οι επενδύσεις για την ανάπτυξη του κοιτάσματος και την έναρξη παραγωγής είναι περίπου 1 δισεκατομμύριο δολάρια.
Η παραγωγή αυτού του κοιτάσματος διαρκεί είκοσι πέντε με τριάντα χρόνια. Οι δαπάνες παραγωγής, κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του, είναι περίπου 1,5 δισεκατομμύριο, ενώ με βάση τη διεθνή πρακτική –κυρίως θα έλεγα τη μεσογειακή εμπειρία- οι αντίστοιχοι φόροι και τα μισθώματα για το κράτος ανέρχονται περίπου σε 3 δισεκατομμύρια δολάρια και αυτό –επαναλαμβάνω- από ένα κοίτασμα μεγέθους Πρίνου.
Εμείς σχεδιάσαμε τη δημιουργία ενός μικρού, ευέλικτου και αποτελεσματικούς σχήματος με τη μορφή ανώνυμης εταιρίας, με μοναδικό μέτοχο το δημόσιο. Θα στελεχώσουμε την εταιρία με έμπειρο προσωπικό 20-25 ατόμων, έτσι ώστε πολύ γρήγορα να προβούμε στη διενέργεια διεθνούς διαγωνισμού, αυτό που λέμε γύρο παραχωρήσεων, σε περιοχές, όπου τα δεδομένα είναι ώριμα και υπάρχουν ενδείξεις ύπαρξης πετρελαίου, ή και αερίου.
Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να σας πω το εξής: Δεν υπάρχουν πολλοί έμπειροι άνθρωποι σε αυτά τα θέματα στη χώρα μας. Ακριβώς επειδή επί δεκαπέντε χρόνια η Ελλάδα δεν έκανε τίποτα, όλα τα άξια στελέχη της πατρίδας μας πήγαν στο εξωτερικό. Έχουμε ορισμένους πανεπιστημιακούς που ξέρουν καλά τη δουλειά τους και έχουμε μία αρκετά καλή –θα έλεγα- τεχνογνωσία κυρίως στα ΕΛΠΕ και μία μικρότερη τεχνογνωσία στους άλλους δύο πετρελαϊκούς ομίλους που δραστηριοποιούνται στη χώρα.
Γενικά, όμως, ως Ελλάδα, έχουμε μεγάλη ανάγκη να προσελκύσουμε και τον ελληνισμό του εξωτερικού. Γι’ αυτό πρέπει να σας πω ότι είναι πολύ συγκινητικό –και θέλω να το αναφέρω από το Βήμα της Βουλής- το γεγονός ότι πολλοί Έλληνες, οι οποίοι έχουν πολύ επιτυχημένες καριέρες στο εξωτερικό, έχουν επικοινωνήσει μαζί μας και προτίθενται αφιλοκερδώς, όπου η πατρίδα τους χρειαστεί, να βοηθήσουν, σε συνεργασία με τα στελέχη του φορέα που θα δημιουργήσουμε, τα πανεπιστημιακά ιδρύματα και τους φορείς που έχει η χώρα μας, προκειμένου να προχωρήσουμε μπροστά.
Σήμερα, η διαδικασία έρευνας υδρογονανθράκων διέπεται από το ν.2289/1995, ο οποίος είναι σε αρκετό βαθμό εναρμονισμένος με την κοινοτική Οδηγία 22/1994. Πρέπει να σας πω ότι ο νόμος αυτός για το 1995 ήταν ένας πολύ καλός νόμος. Πάνω σε αυτόν στηριζόμαστε και κάνουμε τις βελτιώσεις. Εκτός, λοιπόν, από τη δημιουργία του Φορέα, βελτιώνουμε τον υφιστάμενο νόμο, τον εκσυγχρονίζουμε, αξιοποιούμε την εμπειρία που έχει αποκτηθεί στο μεσοδιάστημα, ώστε να κάνουμε κάτι καλύτερο για την Ελλάδα.
Οι δυνατότητες και τα κίνητρα του ν.2289/1995 υστερούν και πρέπει να τα ενισχύσουμε, κυρίως για να προσελκύσουμε σοβαρές επενδύσεις σε μία περιοχή ιδιαιτέρως υψηλού επιχειρηματικού ρίσκου. Τι κάνουμε; Εισάγουμε για πρώτη φορά στη χώρα τη διεθνούς δοκιμασμένη ερευνητική πρακτική των σεισμικών ερευνών, μη αποκλειστικής χρήσης των δεδομένων.
Με τη μέθοδο αυτή, εξειδικευμένες εταιρίες του κλάδου –σε παγκόσμιο επίπεδο όλες και όλες οι εταιρίες πρέπει να είναι 100-120, δεν υπάρχουν άλλες, έχουν μάλιστα και ειδικά σκάφη για αυτή τη δουλειά- επενδύουν σε θαλάσσιες σεισμικές έρευνες και τα πρωτογενή δεδομένα που προκύπτουν, αλλά και οι ερμηνείες των πρωτογενών δεδομένων δίνονται στο κράτος, ενώ ταυτόχρονα τα δεδομένα αυτά πωλούνται ως πακέτα πληροφοριών στις πετρελαϊκές εταιρίες. Έτσι, η δαπάνη επιμερίζεται σε περισσότερους πελάτες.
Η παραπάνω διαδικασία θα επιτρέψει στο ελληνικό δημόσιο να εξερευνήσει ευρείες περιοχές του θαλάσσιου χώρου ανέξοδα, με μηδέν κόστος, αλλά ταυτόχρονα να προσποριστεί και όφελος από τη συμμετοχή του στα κέρδη, λόγω των εσόδων διανομής αυτών των ερευνητικών δεδομένων από τον αδειούχο.
Ήδη, στις επόμενες ημέρες, μετά από εκτεταμένη διεθνή και εθνική διαβούλευση αρκετών εβδομάδων, δημοσιοποιούμε την πρώτη διεθνή πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για τη διεξαγωγή σεισμικών ερευνών στη θαλάσσια περιοχή του Ιονίου και νότια της Κρήτης, σε μία έκταση πάνω από 200.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Εδώ πρέπει να σας πω ότι είναι θετικό πως –και αυτό μπορώ να το πω από το Βήμα της Βουλής- υπάρχει ενδιαφέρον και ελπίζω αυτό το ενδιαφέρον που έχει εκδηλωθεί κατά τη διαβούλευση, να εκδηλωθεί και σε περίπου ενενήντα (90) ημέρες από σήμερα, από την ημέρα της διεθνής προκήρυξης –γιατί τόσο προβλέπει η κοινοτική Οδηγία- όταν θα κατατεθούν οι αντίστοιχοι φάκελοι των ενδιαφερομένων.
Επίσης, θέλω να κάνω ένα σχόλιο αν μου επιτρέπετε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι. Αυτή θα είναι η «λυδία λίθος» επί της οποίας θα αξιολογηθούμε ως χώρα εάν έχουμε, ή δεν έχουμε δυναμικό υδρογονανθράκων. Οι εταιρείες θα έρθουν να κάνουν τα σεισμικά. Από εκεί και πέρα με βάση τα αποτελέσματα και τις ερμηνείες των εταιρειών αυτών θα αξιολογηθεί πια από τον υποψήφιο επενδυτή αν αξίζει τον κόπο να αγοράσει τα δεδομένα για να έρθει να βάλει τα λεφτά του για μια γεώτρηση, που μπορεί να του κοστίσει 20, 30, 50 εκατομμύρια δολάρια.
Άρα, για να απαντήσω σε ένα εύλογο ερώτημα του δημοσίου διαλόγου και πολλών από εμάς, που δεν έχουν ασχοληθεί, ουσιαστικά ως Ελλάδα θα ξέρουμε με αρκετά καλή επιστημονική τεκμηρίωση το δυναμικό μας στο Ιόνιο και στο νότιο μέρος της Κρήτης σε περίπου ένα χρόνο από σήμερα, όταν θα έχει ολοκληρωθεί η συλλογή και η ερμηνεία των σεισμικών δεδομένων.
Επίσης, στο νόμο αυξάνουμε την έκταση των προς παραχώρηση οικοπέδων, διότι οι τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαπέντε ετών μας επιτρέπουν να το κάνουμε.
Εισάγουμε και μια νέα καινοτομία που δεν την έχει το ελληνικό δίκαιο. Την είχε η Οδηγία, αλλά δεν είχε ενσωματωθεί από τότε. Είναι το λεγόμενο σύστημα “open door”, η «ανοιχτή πρόσκληση». Η ανοιχτή πρόσκληση είναι μια εναλλακτική λύση του συστήματος του γύρου παραχωρήσεων. Ο γύρος παραχωρήσεων είναι το διεθνώς αποδεκτό και πλατιά εφαρμοζόμενο σύστημα για την παραχώρηση οικοπέδων. Είναι δοκιμασμένο σύστημα, υπάρχει μεγάλη τεχνογνωσία. Έχει, όμως, ένα μειονέκτημα. Είναι χρονοβόρο και δαπανηρό. Για να βγεις σε κανονικό γύρο παραχωρήσεων, και μόνο το data room που πρέπει να φτιάξεις, προκειμένου να δημιουργήσεις την απαραίτητη πληροφόρηση, απαιτεί τη δαπάνη εκατομμυρίων ευρώ από τον φορέα και από τη χώρα, προκειμένου να κάνει διαφήμιση των περιοχών που θα βγάλει στον αέρα.
Αντίθετα με το σύστημα της ανοιχτής πρόσκλησης, το κάθε κράτος επιλέγει τις περιοχές τις οποίες έχει μονίμως ανοιχτές. Άρα εάν ενδιαφερθεί κάποιος, χτυπά την πόρτα του κράτους και στη συνέχεια το κράτος έχοντας έστω και ένα εκδηλωθέν επενδυτικό ενδιαφέρον, βγαίνει μετά σε διαγωνισμό για να το προκηρύξει.
Επίσης, εισάγουμε τίμημα ετήσιας στρεμματικής αποζημίωσης. Καθιερώνουμε για πρώτη φορά τίμημα υπογραφής της σύμβασης καθώς και τίμημα μετά την έναρξη της πρώτης παραγωγής ενός κοιτάσματος. Με τον τρόπο αυτό το ελληνικό δημόσιο εισπράττει προκαταβολικά, μην περιμένοντας το χρονικό διάστημα των πέντε, έξι, επτά ετών μέχρι να αναπτυχθεί το κοίτασμα, μέρος των εσόδων που αναμένει από την αξιοποίηση των υδρογονανθράκων.
Προβλέπουμε την ύπαρξη ειδικού τέλους επιμόρφωσης, δηλαδή ειδικού κονδυλίου για την επιμόρφωση των ανθρώπων της Ελλάδας που θα ασχοληθούν με το ζήτημα αυτό.
Μειώνουμε την φορολογία. Σήμερα, επειδή έτσι ήταν το 1995, με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία η φορολογία είναι 40%. Αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει 40% φορολογία, όταν για παράδειγμα η γειτονική μας Βουλγαρία για έρευνες πετρελαίου έχει 12%, ή η Ρουμανία έχει 16%, ή η Αλβανία ποσοστά της τάξης των 10%, 15%.
Εδώ, επαναλαμβάνω υπάρχουν δυο πηγές εσόδων και κάθε κράτος ανάλογα με την περιοχή, ανάλογα με την περίπτωση αξιολογεί τι θέλει να κάνει, από ποια πηγή θέλει να πάρει τα περισσότερα. Θα εξηγήσω αμέσως μετά.
Η εμπειρία έχει αποδείξει πως ο υψηλός φόρος λειτουργεί ανασταλτικά στην προσέλκυση επενδύσεων, ιδιαίτερα σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, που μέχρι σήμερα δεν έχει παρουσιάσει μεγάλα κοιτάσματα και διεθνώς θεωρείται περιοχή υψηλού γεωλογικού ρίσκου. Σας θυμίζω το μεγάλο χάσμα νότια της Κρήτης και ανεβαίνοντας επάνω προς την Αδριατική, όπου στην πραγματικότητα ενώνονται οι γεωτεκτονικές πλάκες, η μία η Αφρικανική και η άλλη η Ευρασιατική. Αυτό δημιουργεί μεγάλες ανασφάλειες σε οποιονδήποτε επενδυτή. Άρα ο υψηλός φόρος κάνει μη ελκυστικά –κανείς δεν πρόκειται να έρθει να επενδύσει- κοιτάσματα μικρά ή μεσαία, όπως αυτά που πολλές φορές έχει η Ελλάδα.
Αντίθετα το μεγάλο παιχνίδι θα παιχτεί, όχι στον φόρο, αλλά στο μίσθωμα που θα προσφέρουν οι ενδιαφερόμενοι. Το μίσθωμα είναι ακριβώς το περιεχόμενο, το αντικείμενο επί του οποίου το ελληνικό δημόσιο θα κάνει τις πολύ σκληρές διαπραγματεύσεις.
Εισάγουμε για πρώτη φορά περιφερειακό φόρο ύψους 5% των συνολικών εσόδων, με στόχο να ενισχύσουμε περιφερειακές αναπτυξιακές και περιβαλλοντικές δράσεις, ως ανταποδοτικό τέλος απέναντι στις τοπικές κοινωνίες.
Για το θέμα του περιβάλλοντος λέω μόνο μία φράση: Έχουμε λάβει σοβαρά υπ’ όψιν μας -το είπε και ο κύριος Πρόεδρος της Βουλής- το ζήτημα της οδυνηρής εμπειρίας του ατυχήματος στον Κόλπο του Μεξικού. Ήδη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε συνεννόηση με το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας και με το Ευρωκοινοβούλιο, έχει διαμορφώσει ένα κείμενο, το οποίο έχουμε απολύτως χρησιμοποιήσει και το οποίο θα αποτελέσει τη βάση για τους κανονισμούς ασφαλείας και προστασίας του περιβάλλοντος.
Τελειώνω, κύριε Πρόεδρε, λέγοντας ότι στην πραγματικότητα, μαζί με τον επιπλέον φόρο 20%, το 20% των εσόδων θα πηγαίνει στο «Πράσινο» Ταμείο, σε ένα Ταμείο το οποίο θα αφορά αποκλειστικά και μόνο επί αυτού, των εσόδων του κράτους. Θα είναι μόνο για περιβαλλοντικές δράσεις, έτσι ώστε να έχουμε πλήρη αξιοποίηση προς όφελος του περιβάλλοντος και των τοπικών κοινωνιών από την αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου.
Ζητούμε το αυτονόητο, το μήνυμά μας να είναι ισχυρό και καθαρό, να δηλώνει εθνική αποφασιστικότητα και εθνική ευθύνη. Είμαι βέβαιος πως η ψηφοφορία θα δικαιώσει τις προσδοκίες των πολιτών.
Ευχαριστώ πολύ.
