διηγήσεις. Μπορούν να μη λένε τίποτα. Μπορούν όμως να έχουν τη χάρη της
απλότητας, την αξία των δυνατών στιγμών της διήγησης, την παραστατικότητα και
ταυτόχρονα να έχουν τη δύναμη της μεταδοτικότητας για όσα βιώνει ο συγγραφέας
την στιγμή της περιγραφής.
«Οι αναμνήσεις ενός πλοιάρχου» του καπετάνιου
Παναγιώτη Φίλη έχει όλα τα θετικά στοιχεία της βιωματικής περιγραφής. Ο
καπετάνιος περιγράφει τα ταξίδια του! Η αξία της περιγραφής δεν βρίσκεται στη
φιλολογικής της συγκρότηση και δομή. Το βιβλίο του καπετάνιου δεν διεκδικεί
φιλολογικές δάφνες. Είναι ένα ναυτικό ημερολόγιο που όμως, μας ταξιδεύει σε
μέρη μακρινά, ίσως ονειρεμένα και σίγουρα υπαρκτά, καθώς ο πλοίαρχος του πλοίου
σημειώνει λεπτομέρειες για τους ανθρώπους, το περιβάλλον, τις τεχνικές
δυνατότητες και πολλές άλλες λεπτομέρειες. «Οι αναμνήσεις ενός πλοιάρχου» είναι
αναμνήσεις της ελληνικής ναυτοσύνης. Ενός κόσμου ευγενικού, αγαθού, εργατικού
και ταυτόχρονα, κλειστού και αγενούς, μοβόρικου και απανθρωπου. Οι ναυτικοί
παλεύουν με τα στοιχειά της φύσης, με την ερημιά και τη μονοτονία του ταξιδιού, με τον έρωτα
και τις καλές στιγμές του λιμανιού, με το εναγώνιο ερώτημα της ζωής και του
θανάτου αύριο, μεθαύριο, τη στιγμή την ίδια. Πώς να περιγραφεί ο θάνατος σε μια
φουρτουνιασμένη θάλασσα όπου μόνο η προσευχή και η ικανότητα στο γκουβέρνο
μπορούν κάτι να κάνουν; Και πώς να περιγραφούν με λέξεις τα συναισθήματα των
ναυτικών που σώθηκαν από τη θεομηνία βλέποντας στο λιμάνι να καταφτάνουν τα
φέρετρα Ελλήνων ναυτικών που έχασαν τη μάχη με τη θεομηνία και που δεν μπόρεσαν
να βοηθήσουν οι ζωντανοί παρ’ ότι τους έφτασε το SOS καθώς βρισκόντουσαν κι εκείνοι
στο μάτι του κυκλώνα;
όλα αυτά και πολλά άλλα. Με την αμεσότητα του ναυτικού λόγου, την καθαρότητα
της λαϊκής ψυχής, το χοντροκομμένο αλλά ήρεμο και αποφασιστικό χέρι του εργάτη
της θάλασσας. Μας περνάει από τα κανάλια του Σουέζ και του Παναμά. Μας
μεταφέρει στη μαγική χώρα των Παπούα, στην ονειρεμένη Αργεντινή του ταγκό και
στους πλωτούς ποταμούς της Αμέρικας, του Νέου Κόσμου. Περιγράφει το πλήρωμα,
τις πατέντες για να βγει πέρα το ταξίδι με αβαρίες, τα εξωτικά μέρη και τα
παρατράγουδα των λιμανιών. «Οι αναμνήσεις ενός πλοιάρχου» είναι αναμνήσεις
ολόκληρης της ελληνικής ναυτικής οικογένειας. Και δεν είναι τυχαίο πως σε κάθε
λιμάνι ο Έλληνας συναντάει Έλληνα. Και δεν είναι τυχαίο πως στις μεγάλες
γιορτές του Πάσχα και των Χριστουγέννων πάντα θα βρεθούν Έλληνες και να
γιορτάσουν όλοι μαζί σε κάποιο λιμάνι. Και
δεν είναι τυχαίο πως γη θάλασσα αποτελεί τελικά χωρική προέκταση της Ελλάδας
και ψυχική προέκταση του Έλληνα. Αυτό περιγράφει ο καπετάν Παναγιώτης Φίλης.
Και η αξία της περιγραφής του γίνεται ακόμη μεγαλύτερη αν αναλογιστεί κανείς
πως τόλμησε να γράψει για τη θάλασσα ένας καπετάνιος από το Άργος!
τιμή της αδελφοποίησης των δυο πόλεων, ανέλαβε να παρουσιάσει ένα ταξίδι στα
λιμάνια του κόσμου όπως τα περιγράφει ο καπετάν Παναγιώτης Φίλης. Γιατί και η
αδελφοποίηση είναι ένα ταξίδι στον κόσμο και τον πολιτισμό.
Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού)
