Η Epidermolysis Bullosa, η λεγόμενη «νόσος της πεταλούδας», είναι μια πάθηση όπου ακόμη και η παραμικρή τριβή δημιουργεί πληγές. Ένα σώμα εύθραυστο, που τραυματίζεται εύκολα.
Κάπως έτσι μοιάζει συχνά και ένα μεγάλο πολιτικό σώμα όταν εισέρχεται σε περίοδο εσωτερικών τριβών.
Κάθε νέα επιλογή.
Κάθε προσπάθεια διεύρυνσης.
Κάθε μετατόπιση ισορροπιών.
Κάθε είσοδος νέων προσώπων και εξωκομματικών δυναμικών.
Γιατί όταν ένα πολιτικό σώμα βρίσκεται ήδη σε κατάσταση ευθραυστότητας, ακόμη και οι μικρές τριβές μπορούν εύκολα να εξελιχθούν σε ανοιχτά τραύματα.
Κάπου εκεί εμφανίζονται και οι «12 φυλές του Ισραήλ». Όχι βέβαια με τη βιβλική έννοια, αλλά ως μια διαχρονική πολιτική πραγματικότητα πολυδιάσπασης μέσα στην ίδια παράταξη.
Οι «παραδοσιακοί» ενωτικοι.
Οι τεχνοκράτες.
Οι άνθρωποι της βάσης.
Οι «δικαιωμένοι».
Οι «ριγμένοι».
Οι σιωπηλοί.
Οι φιλόδοξοι.
Οι διαχρονικά πικραμένοι.
Μικρές και μεγάλες πολιτικές «φυλές» που συνυπάρχουν κάτω από την ίδια στέγη όχι πάντα με όρους σύνθεσης, αλλά συχνά με βαθιά ανθρώπινα κίνητρα: την ανάγκη προσφοράς, αναγνώρισης, επιρροής, επιβίωσης και δικαίωσης.
Και κάπου εκεί αρχίζει να θυμίζει «Πύργο της Βαβέλ». Όχι επειδή δεν μιλούν την ίδια γλώσσα, αλλά επειδή ο καθένας αρχίζει να ακούει μόνο τη δική του αλήθεια, τη δική του πικρία και τη δική του φιλοδοξία.
«Πού ήταν όλοι αυτοί όταν εμείς δίναμε μάχες;»
«Και τελικά εγώ πότε;»
Ίσως και τα δύο να περιέχουν μια δόση αλήθειας.
Γιατί, υπήρξαν άνθρωποι που στήριξαν δύσκολες περιόδους και αισθάνονται πως η αναγνώριση άργησε ή δεν ήρθε ποτέ.
Από την άλλη βεβαίως, υπήρξαν και λανθασμένες επιλογές. Υπήρξαν πρόσωπα που ευνοήθηκαν ή αναδείχθηκαν χωρίς να διαθέτουν πάντοτε την απαιτούμενη πολιτική επάρκεια. Υπήρξαν επίσης συμπεριφορές βιαστικές, επιφανειακές ή ακόμη και καιροσκοπικές. Συμπεριφορές προσωπικού υπολογισμού που αντί να λειτουργήσουν συνθετικά δημιούργησαν εσωτερικές αποστάσεις, δυσπιστία και βαθιές πληγές.
Την ίδια στιγμή όμως, δεν μπορεί να αγνοήσει κανείς ότι ορισμένες επιλογές των τελευταίων ετών δεν υπήρξαν απλώς επιτυχημένες, αλλά δημιούργησαν πραγματικό κεφάλαιο πολιτικής ευφυΐας, αποτελεσματικότητας, επάρκειας, γρήγορων αντανακλαστικών και στοχευμένου έργου, αρκετά μακριά από τον παραδοσιακό μικροπολιτικό θόρυβο.
Και αυτό αναγνωρίστηκε όχι μόνο μέσα στα στενά όρια της μικρής, ηλιόλουστης και συχνά χαριτωμένα αυτοαναφορικής «Λιλιπούπολής» μας, αλλά και πολύ ευρύτερα.
Η αλήθεια, κάπου στη μέση.
Και ίσως εδώ εμφανίζεται και μια ακόμη πολιτική αυταπάτη: η βεβαιότητα ορισμένων «ιστορικών αυθεντιών» πως μόνο εκείνοι γνωρίζουν ποια είναι η «γνήσια» μορφή μιας παράταξης και ποια η σωστή της πορεία.
Όμως η ίδια η πολιτική ιστορία διαψεύδει διαρκώς αυτή τη λογική.
Τα κόμματα δεν είναι μουσειακά εκθέματα.
Δεν παραμένουν αμετάβλητα μέσα στον χρόνο.
Εξελίσσονται, προσαρμόζονται ή εξαφανίζονται.
Γιατί στην πραγματικότητα λειτουργούν ως ζωντανοί οργανισμοί με ένα βαθύ ένστικτο πολιτικής επιβίωσης.
Και αυτή η προσαρμογή δεν είναι πάντοτε ιδεολογική προδοσία. Πολλές φορές είναι μια σχεδόν δαρβίνεια ανάγκη επιβίωσης, όπου τελικά επικρατεί εκείνος που καταφέρνει να προσαρμοστεί καλύτερα στις νέες κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες.
Άλλες οι κοινωνίες της μεταπολίτευσης.
Άλλοι οι πολίτες.
Άλλες οι ανάγκες και οι ισορροπίες.
Γι’ αυτό συχνά μοιάζει σχεδόν αστεία η εμμονή κάποιων να παγώνουν πολιτικά σχήματα μέσα σε παρελθοντικές εποχές, σαν να μπορούν να λειτουργήσουν δεκαετίες μετά με ακριβώς τους ίδιους όρους.
Οι κοινωνίες δεν κινούνται προς τα πίσω και όποιος αδυνατεί να μιλήσει με όρους παρόντος, δύσκολα μπορεί να διεκδικήσει ρόλο στο μέλλον.
Υπάρχει η ανάγκη της προσφοράς.
Υπάρχει η ανάγκη της αναγνώρισης αλλα και η φιλοδοξία.
Ίσως το ισχυρότερο πολιτικό καύσιμο.
Μια δύναμη που μπορεί να παράγει έργο, αλλά και να μετατραπεί εύκολα σε προσωπική εμμονή.
Ίσως γι’ αυτό και η ίδια η λέξη «φιλοδοξία» κρύβει μέσα της μια σχεδόν ύποπτη αλήθεια: τον φίλο της δόξας.
Και τότε εμφανιζεται το δαιμόνιο της τιμωρητικής αντίστασης.
Η ανάγκη όχι απλώς της διαφωνίας, αλλά της πολιτικής τιμωρίας. Μια διάθεση αποσταθεροποίησης που συχνά εμφανίζεται ως αγωνία για την «καθαρότητα» ή την «ταυτότητα» της παράταξης η του Εθνικου επαναπροσανατολισμου
Στην πραγματικότητα όμως ποιον τιμωρεί τελικά όλο αυτό;
Την ηγεσία; Τον μηχανισμό; Ή παλι τον ίδιο τον λαό;
Γιατί σε μια συνθηκη διεθνούς αβεβαιότητας, γεωπολιτικής ρευστότητας και οικονομικής πίεσης, οι προσωπικές βεντέτες και οι εσωτερικοί ρεβανσισμοί θα ηταν αφελεια να πιστευουμε οτι παραμένουν μια «εσωτερική υπόθεση».
Προσαρμόζοντας τη σκέψη του Karl Popper στην «Ανοιχτή κοινωνία και τους εχθρούς της», ίσως η πραγματική αξία της δημοκρατίας να μη βρίσκεται ποτέ στην ύπαρξη αλάθητων ηγεσιών ή πολιτικών «μεσσιών», αλλά στην ικανότητα ενός πολιτικού συστήματος να αναγνωρίζει τα λάθη του, να αυτοδιορθώνεται και να προσαρμόζεται χωρίς να αυτοκαταστρέφεται μέσα από προσωπικές εμμονές, εσωτερικές βεντέτες και διαρκείς κύκλους αποσύνθεσης.
Γιατί οι κοινωνίες συνήθως φθείρονται πρώτα από τις δικές τους εσωτερικές ρωγμές.
