Τα δεδομένα της Ετήσιας Έκθεσης Ελληνικού Τουρισμού 2024 καταδεικνύουν ότι η τουριστική ανάπτυξη στη χώρα δεν κατανέμεται ισόρροπα.
Παρά τα νέα ιστορικά υψηλά που καταγράφει ο ελληνικός τουρισμός σε αφίξεις και εισπράξεις, η περιφερειακή ανάλυση αποκαλύπτει μια βαθιά ανισότητα στην κατανομή του τουριστικού οφέλους. Η Περιφέρεια Πελοποννήσου συγκαταλέγεται στις περιοχές που παραμένουν χαμηλά στη συνολική κατανομή των εσόδων, χωρίς να συμμετέχουν ουσιαστικά στη δυναμική της εθνικής ανόδου.
Σύμφωνα με την έκθεση του ΙΝΣΕΤΕ, οι εισπράξεις από τον εισερχόμενο τουρισμό στην Ελλάδα ανήλθαν το 2024 σε 20,6 δισ. ευρώ χωρίς την κρουαζιέρα και σε 21,6 δισ. ευρώ συμπεριλαμβανομένης της κρουαζιέρας. Οι αφίξεις έφτασαν τα 36 εκατ. επισκέπτες χωρίς την κρουαζιέρα και τα 40,7 εκατ. συνολικά, επιβεβαιώνοντας τη συνεχιζόμενη ανοδική πορεία της ζήτησης. Παράλληλα όμως, οι διανυκτερεύσεις παραμένουν χαμηλότερες από τα επίπεδα του 2019, γεγονός που περιορίζει το συνολικό οικονομικό αποτύπωμα του τουρισμού.
Η περιφερειακή κατανομή των εσόδων αποτυπώνει με σαφήνεια τη συγκέντρωση του τουριστικού προϊόντος. Το Νότιο Αιγαίο συγκεντρώνει το 28% των συνολικών εισπράξεων από τον εισερχόμενο τουρισμό, η Αττική το 23%, η Κρήτη το 22% και τα Ιόνια Νησιά το 10%. Οι τέσσερις αυτές Περιφέρειες απορροφούν το 83% των συνολικών τουριστικών εσόδων της χώρας, αφήνοντας στις υπόλοιπες εννέα Περιφέρειες μόλις το 17%.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Περιφέρεια Πελοποννήσου συμμετέχει με μόλις 2%–3% των συνολικών τουριστικών εισπράξεων, ποσοστό δυσανάλογα χαμηλό σε σχέση με το γεωγραφικό της μέγεθος, τον πληθυσμό και το πολιτιστικό της απόθεμα. Σε απόλυτους αριθμούς, οι εισπράξεις της Περιφέρειας διαμορφώθηκαν το 2024 περίπου στα 370 εκατ. ευρώ, μειωμένες σε σχέση με το 2023, εξέλιξη που την κατατάσσει μεταξύ των Περιφερειών με αρνητική μεταβολή εσόδων.
Η αδυναμία αυτή δεν περιορίζεται στα έσοδα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ, η Πελοπόννησος καταγράφει το 2024 μείωση και στα τρία βασικά μεγέθη του τουρισμού: επισκέψεις, διανυκτερεύσεις και εισπράξεις. Μαζί με τη Θεσσαλία, τη Δυτική Μακεδονία και την Ανατολική Μακεδονία – Θράκη, εντάσσεται στην ομάδα των Περιφερειών που δεν ακολουθούν τη γενική ανοδική τάση, αλλά κινούνται σε τροχιά στασιμότητας ή υποχώρησης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η αύξηση των τουριστικών εσόδων σε εθνικό επίπεδο δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Η έκθεση καταγράφει ότι η Αττική απορροφά το 74% της συνολικής αύξησης των εισπράξεων την περίοδο 2019–2024, λειτουργώντας ως ο βασικός μοχλός της εθνικής ανόδου. Αντίθετα, οι περισσότερες «λοιπές τουριστικές Περιφέρειες», στις οποίες εντάσσεται και η Πελοπόννησος, εμφανίζουν απώλειες ή οριακές μεταβολές.
Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση αυτής της εικόνας παίζει και η αλλαγή στην εποχικότητα. Το ΙΝΣΕΤΕ καταγράφει μείωση των διανυκτερεύσεων στο τρίτο τρίμηνο (Q3), το οποίο παραδοσιακά αποτελεί την αιχμή της τουριστικής περιόδου, και αύξηση στα υπόλοιπα τρίμηνα. Η εξέλιξη αυτή ευνοεί Περιφέρειες με ισχυρό αστικό, συνεδριακό ή επαγγελματικό τουρισμό, όπως η Αττική, ενώ αφήνει πίσω περιοχές που εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από τον θερινό τουρισμό.
Παράλληλα, η μέση διάρκεια παραμονής των επισκεπτών μειώθηκε το 2024 στις 6,4 διανυκτερεύσεις, από 7,4 το 2019, σημειώνοντας πτώση 13%. Η μείωση αυτή περιορίζει την τοπική κατανάλωση, ιδίως σε Περιφέρειες όπου το τουριστικό προϊόν δεν έχει διαφοροποιηθεί επαρκώς. Αν και η μέση δαπάνη ανά διανυκτέρευση αυξήθηκε στα 89 ευρώ, η συνολική δαπάνη ανά ταξίδι παραμένει υπό πίεση λόγω της μικρότερης παραμονής.
Η Πελοπόννησος δεν φαίνεται να επωφελείται ούτε από τη μεταβολή στο market mix των επισκεπτών. Η έκθεση δείχνει ότι οι αγορές υψηλής δαπάνης –όπως οι ΗΠΑ, η Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία– συνέβαλαν καθοριστικά στην αύξηση των εσόδων σε συγκεκριμένες Περιφέρειες. Ωστόσο, η δυναμική αυτή δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχα οφέλη για την Πελοπόννησο, η οποία παραμένει περιορισμένα συνδεδεμένη με τις αγορές αυτές.
Ακόμη και η έντονη άνοδος της κρουαζιέρας δεν αλλάζει ουσιαστικά τη θέση της Περιφέρειας στον τουριστικό χάρτη. Το 2024 τα έσοδα από την κρουαζιέρα ξεπέρασαν το 1 δισ. ευρώ, με αύξηση 18% σε σχέση με το 2023. Παρ’ όλα αυτά, η κατανομή των εσόδων παραμένει εξαιρετικά άνιση, με την Πελοπόννησο να αποκομίζει περιορισμένο μερίδιο σε σύγκριση με άλλους προορισμούς.
Τα στοιχεία της Ετήσιας Έκθεσης Ελληνικού Τουρισμού 2024 αναδεικνύουν ότι η χαμηλή συμμετοχή της Περιφέρειας Πελοποννήσου στα συνολικά τουριστικά έσοδα ντανακλά διαρθρωτικές αδυναμίες που αφορούν τις υποδομές, την προσβασιμότητα, τον χωροταξικό σχεδιασμό και τη δυσκολία επέκτασης της τουριστικής περιόδου.
